Podstępem i groźbą wobec spadkodawcy

Nie tylko popełnienie przestępstwa przeciwko spadkodawcy może skutkować uznaniem za niegodnego dziedziczenia. Może to nastąpić również w przypadku wywierania przez spadkobiercę nielegalnego nacisku na testatora.

Drugą z przesłanek uznania za niegodnego dziedziczenia jest przypadek, w którym spadkobierca podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności.

Przesłanka ta wprost odnosi się do pojęć groźby i podstępu, o których mowa w art. art. 86 § 1 i art. 87 k.c. Kodeks cywilny nie zawiera definicji legalnej podstępu. Przyjmuje się, że z jako podstęp kwalifikować będziemy błędne wyobrażenie o rzeczywistości, w tym przypadku spadkodawcy, wywołane wyłącznie celowo, z pełną świadomością, niezależnie od tego, czy w zamiarze bezpośrednim, czy w zamiarze ewentualnym, jednak zawsze z winy umyślnej. Oznacza to, że osoba stosująca podstępne zabiegi działa w z góry powziętym zamiarem wprowadzenia spadkodawcy w błąd lub godzi się na to, że jej zachowanie do tego błędu (i wynikających z niego konsekwencji) dorowadzi. Intencja taka musi zostać zrealizowana i przez podjęcie określonego zachowania wprowadzona w życie.

W przypadku groźby oświadczenie woli spadkodawcy zostaje złożone w stanie obawy o bezpieczeństwo osobiste lub majątkowe, zarówno własne, jak i osoby najbliższej. Dotyczy to wyłącznie wypadków gróźb bezprawnych, tzn. zachowań i deklaracji nie znajdujących legalnych podstaw w przepisach prawa. Bezprawnej groźby nie będzie np. stanowić zapowiedź skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego zawarta w wezwaniu do zapłaty.

Zarówno podstęp, jak i groźba muszą być wywołane działaniem (lub zaniechaniem) spadkobiercy. Wskazuje się również, że dla zastosowania wobec spadkobiercy sankcji w postaci uznania za niegodnego konieczne jest osiągnięcie przez spadkobiercę zamierzonego skutku, o którym mowa w komentowanym przepisie. Sporo kontrowersji budzi sytuacja, w której spadkodawca odwołuje testament sporządzony pod wpływem błędu lub groźby – wobec takie stanu można spotkać sprzeczne poglądy. Z jednej strony wskazuje się, że odwołanie testamentu eliminuje z obrotu prawnego wszystkie jego skutki, z drugiej natomiast, że stwierdzenie niegodności dziedziczenia jest niezależne od ważności samego testamentu i dopuszczenie się zachowania kwalifikującego takie rozstrzygnięcie ma skutki również w obliczu odwołania testamentu. Wydaje się, że kwestia ta powinna być analizowana w każdej sprawie indywidualnie, ale nie da się z góry wykluczyć takiej możliwości. Ogólny cel regulacji art. 928 k.c., tj. pewnego rodzaju sankcja nałożona na spadkobiercę za jego niegodziwe zachowanie względem testatora, wydaje się przemawiać za każdorazową możliwością stwierdzenie jego niegodności nawet w braku testamentu sporządzonego z omawianymi wadliwościami.

Opublikowano prawo | Skomentuj

Dzień Otwarty Notariatu pod hasłem spadków.

Tegoroczny Dzień Otwarty Notariatu w całości upłynie pod hasłem tematyki związanej ze spadkami i dziedziczeniem.

Dzień Otwarty Notariatu stanowi społeczną inicjatywę samorządu notarialnego mającą na celu podnoszenie poziomu świadomości prawnej i organizowany jest od 2010r. Tematyka spadków była motywem przewodnim pierwszego Dnia Otwartego i powraca również w tym roku. Tym razem jednak zostanie ona rozwinięta o problematykę sporządzania testamentów i notarialne poświadczanie dziedziczenia.

Jak wskazuje Krajowa Rada Notariatu, otwarta formuła Dnia Otwartego pozwala dowiedzieć się wszystkiego na temat spraw, które można załatwić w kancelarii notarialnej.

Tegoroczna akcja odbędzie się 28 listopada, w godzinach 8:00-16:00.

Mapę punktów informacyjnych można znaleźć na stronie http://www.porozmawiajznotariuszem.pl/

Opublikowano pozostałe, prawo | Otagowano , , , , , | Skomentuj

Dostęp do „martwych kont” będzie łatwiejszy

Prezydent podpisał nowelizację ustawy – Prawo bankowe, ustawy o SKOK oraz ustawy o ewidencji ludności.

Zgodnie z aktualnym stanem prawnym dyspozycje rachunków bankowych mogą wygasnąć na wypadek śmierci właściciela. Potencjalnie może to powodować problemy w uzyskaniu przez spadkobierców informacji o kontach zmarłego. Utrudnieniem może być już sam fakt powoływania się przez banki na tajemnicę bankową. Zasięg społeczny problemu jest niebagatelny – szacuje się, że na martwych kontach znajdują się środki opiewające na ok. 8 miliardów złotych.

Projekt ustawy był inicjatywą legislacyjną Senatu. Głównym założeniem projektu było ułatwienie dostępu do tzw. rachunków uśpionych czyli nieaktywnych rachunków bankowych pozostawionych po ich zmarłych posiadaczach. Uzasadnienie projektu za podstawowy cel nowelizacji wskazuje „określenie wpływu śmierci posiadacza rachunku bankowego na zawartą umowę rachunku bankowego, ułatwienie dostępu do informacji o rachunkach spadkobiercom i zapisobiorcom ich posiadacza”. Zakres oddziaływania nowelizacji ma obejmować zarówno rachunki w bankach, jak i w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych.

W myśl nowelizacji banki i SKOK-i będą zobowiązane do informowania przy zakładaniu rachunku o możliwości wskazania osób uprawnionych do konta na wypadek śmierci. Wskazane w ten sposób przez właściciela rachunku osoby będą niezwłocznie informowane przez banki i SKOK-i o jego śmierci oraz możliwości wypłaty kwot pieniężnych znajdujących się na prowadzonych rachunkach.

Nowelizacja wprowadza również system centralnej informacji o rachunkach. Z jego pomocą posiadacz rachunku lub jego spadkobierca będzie mógł uzyskać informację o wszystkich rachunkach danej osoby w bankach lub SKOK-ach. Ponadto na bankach i SKOK-ach będzie spoczywał obowiązek monitorowania czy właściciel konta żyje. Po upływie pięciu lat od dokonania ostatniej operacji na rachunku bank lub SKOK będzie miał obowiązek wystąpienia do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o udostępnienie danych z rejestru PESEL umożliwiających ustalenie, czy posiadacz rachunku żyje. Centralną informację o rachunkach prowadzona będzie przez Krajową Izbę Rozliczeniową S.A., (spółka prawa handlowego, będąca własnością grupy banków i Związku Banków Polskich.

Na bankach będzie również ciążyć obowiązek informowania gmin m.in. o dacie powzięcia informacji o śmierci posiadacza rachunku, dacie wydania ostatniej dyspozycji, wysokości środków pieniężnych, zgromadzonych na rachunkach oraz o kwotach wypłat z rachunku.

Planowaną datą wejścia w życie nowelizacji jest 1 lipca 2016r.

 

 

 

 

Opublikowano prawo, projekty aktów prawnych | Otagowano , , , , , , | Skomentuj

Nowelizacja Kodeksu Cywilnego – rewolucyjne zmiany w prawie spadkowym

W dniu wczorajszym, 18 października 2015r. weszła w życie nowelizacja Kodeksu Cywilnego w zakresie księgi IV. tego aktu prawnego zawierającej przepisy dotyczące spadków. Pomimo stosunkowo niewielkiej ilości nowelizowanych przepisów będzie ona miała niebagatelne znaczenie dla spadkobierców.

Dotychczasowe regulacje sposobu przyjęcia spadku spotykały się z coraz szerszą krytyką, jako niedostatecznie uwzględniające interes spadkobierców. W dobie rosnącego zadłużenia gospodarstw domowych, opracowana nowelizacja uznana została za konieczny element dostosowywania norm prawnych do zmieniających się warunków społecznych i ekonomicznych.

Najpoważniejsza ze zmian obejmować będzie skutki niezłożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Na podstawie znowelizowanych przepisów taka sytuacja skutkować będzie przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Stanowi to zwrot o 180 stopni w podejściu ustawodawcy do reguł ostrożności i ochrony interesów spadkobierców i wierzycieli. Dotychczas  spadkobiercy, którzy nie złożyli żadnego oświadczenia w sprawie przyjęcia lub odrzucenia spadku – dziedziczyli spadek wprost. Niezłożenie oświadczenia (o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub jego odrzuceniu) w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, oznaczało automatycznie, że przyjmuje on spadek wraz z wszystkimi długami spadkodawcy, odpowiadając za całość zobowiązań z związanych z masą spadkową, ze swojego majątku osobistego.

Nowela eliminuje fikcję prawną przyjęcia spadku wprost w wypadkach biernej postawy spadkobierców. Na tym zmiany się nie kończą.

Podobnie jak w dotychczasowym stanie prawnym, przyjęcie ustalenia, że spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza skutkuje koniecznością sporządzenia spisu inwentarza. Jednakże od 18 października 2015r. realizacja tego obowiązku może mieć miejsce w formie wykazu inwentarza złożonego przez spadkobierców przed sądem spadku lub notariuszem. Nowela ta jest równie istotna co omawiane powyżej zmiany. W starym stanie prawnym złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza wiązało się z koniecznością sporządzenia spisu inwentarza. Czynność ta zlecana była komornikom, co oczywiście wiązało się z dalszymi kosztami. W skrajnych przypadkach, np. gdy spadkobierca pozostawił wiele składników majątku obciążonych powyżej ich rynkowej wartości, oznaczało to, że spadkobiercy zmuszeni będą do poniesienia bezzwrotnych kosztów tylko po to, aby uchronić się przed znacznie poważniejszą odpowiedzialnością z majątków osobistych.

Aktualnie możliwe stanie się sporządzenie wykazu inwentarza przez samych spadkobierców. Wykaz inwentarza powinien zawierać wyliczenie przedmiotów należących do spadku oraz przedmiotów zapisów windykacyjnych, z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, a także długów spadkowych i ich wysokości według stanu z chwili otwarcia spadku. Jeżeli po złożeniu wykazu inwentarza ujawnią się nowe, nieznane dotychczas składniki majątkowe masy spadkowej lub zobowiązania wchodzące w jej zakres, możliwe jest uzupełnienie wykazu inwentarza. Jednakże, gdy spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi, przestanie on być chroniony domniemaniem przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a jego odpowiedzialność za długi spadkowe przestanie być ograniczona do wartości aktywów masy spadkowej.

Wzór wykazu inwentarza wprowadzony został rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie określenia wzoru wykazu inwentarza oraz sposobu udostępniania druków tego wzoru.

Nowe przepisy znajdą zastosowanie dla spadków otwartych od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej Kodeks Cywilny, tj. od 18 października 2015r.

Opublikowano prawo, projekty aktów prawnych | Otagowano , , , | Skomentuj

Popełnienie przestępstwa jako przesłanka stwierdzenia niegodności dziedziczenia

Spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia wyłącznie w przypadku zaistnienia przesłanek wyrażonych w art. 928 §1 k.c. Stanowią one zamknięty katalog przyczyn skutkujących możliwością wyłączenia od dziedziczenia i nie powinny być interpretowane rozszerzająco.

Jedną z przesłanek jest popełnienie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy. Zarówno w ustawodawstwie karnym, jak i cywilnym nie istnieje definicja legalna „ciężkiego” przestępstwa. Polski kodeks karny klasyfikuje przestępstwa na zbrodnie i występki co znaczeniowo zbliżałoby przestępstwa „ciężkie” właśnie w kategoriach zbrodni, jednakże nie da się teoretycznie wykluczyć przypadku, w którym stwierdzenia niegodności żądać będzie można w przypadku występku. Każdy przypadek powinien być rozważany pod tym kątem odrębnie. Wydaje się zresztą, że gdyby ustawodawca zamierzał ograniczyć tę przesłankę wyłącznie do zbrodni, to posłużyłby się odesłaniem do art. 7 §1 k.k. lub wyraził to wprost w art. 928 k.c. Każdorazowa ocena czy zarzucany spadkobiercy czyn stanowi przestępstwo ciężkie będzie zatem należała do sądu cywilnego. Przepisy prawa karnego regulują natomiast czy dany czyn w ogóle stanowi przestępstwo.

Dla zaistnienia omawianej przesłanki istotny jest wyłącznie sam fakt popełnienia przestępstwa. Nie jest konieczne, aby spadkobierca wywołał swoim zachowaniem określony skutek. Przestępstwo musi być wymierzone, choćby pośrednio, w spadkodawcę.

Art. 928 k.c. nie różnicuje sytuacji spadkobiercy w zależności od upływu czasu, który minął od momentu popełnienia przestępstwa. Ma to kapitalne znaczenie dla praktycznej skuteczności korzystania z instytucji przewidzianej w art. 928 k.c. Możliwość żądania została całkowicie oderwana od kwestii przedawnienia karalności czynu znanej prawu karnemu. Nawet zatem, gdyby postępowanie karne toczące się przeciwko spadkobiercy zakończyło się umorzeniem z powodu upływu terminu przedawnienia nie wyłączą to możliwości żądania stwierdzenia niegodności dziedziczenia, przy spełnieniu przesłanek cywilnoprawnych.

Opublikowano prawo | Otagowano , , , , , | Skomentuj

Niegodność dziedziczenia – zagadnienia ogólne

Gwarancje prawa do dziedziczenia sięgają nie tylko przepisów na szczeblu ustawowym, ale również regulacji konstytucyjnych. Art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ustawy zasadniczej gwarantują prawo do dziedziczenia, podobne funkcje spełniają również regulacje kodeksu cywilnego. Nie wyłączają one jednak możliwości pozbawienia prawa do dziedziczenia osób, które w myśl ustawy powinny znaleźć się w kręgu spadkobierców.

Za osobę niegodną dziedziczenia może być uznana wyłącznie osoba legitymująca się tytułem prawnym do dziedziczenia. Nie można bowiem odebrać uprawnienia jednostce, która ich nie posiada. Co istotne, instytucja uznania za niegodnego dziedziczenia dotyczy zarówno spadkobierców ustawowych (także uprawnionych do zachowku), jak i testamentowych oraz zapisobierców i dalszych zapisobierców. Nie jest możliwe żądanie stwierdzenia niegodności dziedziczenia wobec osób, które dopiero w przyszłości mogą stać się spadkobiercami (lub zapisobiercami). O kręgu podmiotów objętych omawianą instytucją decyduje bowiem aktualny i istniejący w chwili stwierdzenia niegodności tytuł prawny do spadku. Reasumując, z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia mogą występować osoby posiadające w tym zakresie interes prawny (art. 929 k.c.).

Uznanie za niegodnego dziedziczenia jest niezależne od woli i wiedzy spadkodawcy, jednakże nie będzie możliwe takie rozstrzygnięcie w przypadku, gdy spadkodawca przebaczył „niegodnemu” spadkobiercy (art. 930 k.c.). Pełna zdolność do czynności prawnych spadkodawcy nie stanowi warunku skuteczności przebaczenia, wystarczy bowiem, że nastąpi ono z dostatecznym rozeznaniem, tj. zrozumieniem znaczenia i skutków przebaczenia.

Co ciekawe, uznanie za niegodnego dziedziczenia może mieć zastosowanie nie tylko wobec osób fizycznych, ale również spadkobierców będących osobami prawnymi. Takiej interpretacji art. 929 k.c. nie sprzeciwia się jego językowa wykładnia.

Zgodnie z art. 928 §1 KC spadkobierca może być uznany za niegodnego dziedziczenia jeżeli:

  1. dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
  2. podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  3. umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Poszczególne przesłanki oraz tryb postępowania zostaną szczegółowo omówione w dalszych wpisach.

Opublikowano prawo | Otagowano , , , , | Skomentuj

Spadki i dziedziczenie transgraniczne w Unii Europejskiej – mała rewolucja prawa spadkowego

Lada chwila bo już 17 sierpnia 2015r. wejdzie w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) wprowadzające szereg istotnych zmian w zakresie dziedziczenia z tzw. elementem transgranicznym.

Mowa tutaj o rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego. Pod tą nieco długą nazwą kryje się przełomowa regulacja w dziedzinie prawa spadkowego, która ujednolici procedury dziedziczenia w 25 państwach Unii Europejskiej (Wielka Brytania, Dania i Irlandia postanowiły pozostać przy dotychczasowych regulacjach). Już od 17 sierpnia br. rozporządzenie będzie stosowane w sposób bezpośredni, bez potrzeby implementacji jego rozwiązań do polskiego systemu prawnego.

W swoim zamyśle rozporządzenie stanowi punkt zwrotny prawa spadkowego, porównywalny w liczebności stosujących go państw jedynie do konwencji haskiej w sprawie form testamentów z 1961r. Pierwszy projekt rozporządzenia opublikowany został już w 2009r. i stanowił owoc wieloletnich prac nad unifikacją tzw. reguł kolizyjnych w prawie spadkowym tj. norm rozstrzygających konflikty wynikające z zaistnienia w konkretnej sprawie dwóch lub więcej systemów prawnych.

Jako przykład takiego problemu niech posłuży hipotetyczny przypadek, gdy obywatel Polski umiera na terenie Francji, pozostawiając testament sporządzony zgodnie z prawem niemieckim, a jego majątek stanowi nieruchomość znajdująca się na terenie Holandii. Jest to sytuacja, w której mamy do czynienia z elementem transgranicznym, w którym istotne elementy postępowania (spadkodawca, masa spadkowa, itd.) znajdują się na terenie dwóch lub więcej państw członkowskich Unii Europejskiej.

Konieczność unifikacji przepisów była naturalną konsekwencją problemów związanych ze sprawnym i transparentnym załatwianiem spraw spadkowych. Dotychczasowy stan prawny znacznie utrudniał postępowanie z elementem transgranicznym z uwagi na różnorodność regulacji proceduralnych, jak i instytucji prawa materialnego. Problematyczne były zarówno organy właściwe, jak i dokumenty potwierdzające tytuł prawny do składników masy spadkowej.

Szczegółowe omówienie regulacji zawartych w rozporządzenie będzie przedmiotem szerszych rozważań w następnych wpisach.

Opublikowano prawo, projekty aktów prawnych | Otagowano , , , , | Skomentuj

Swoboda testowania po angielsku

Brytyjski porządek prawny obrósł legendami związanymi z wolnością sporządzania testamentów. Ugruntowana tradycja napotyka jednak na nowe trendy.

 

Przyzwyczajeni do istniejących w polskim porządku prawnym ograniczeń w swobodzie testowania, przejawiających się przede wszystkim w instytucji zachowku, spoglądamy na wyjątkowo liberalne w tym zakresie systemy common law z dozą fascynacji zmieszanej z brakiem zrozumienia. Z jednej strony wychwalana jest wolność jednostki w dysponowaniu swoim majątkiem, z drugiej jednak strony wątpliwości budzi brak podobnych prawu kontynentalnemu zabezpieczeń interesu spadkobierców ustawowych.

Okazuje się jednak, że precedensowość systemu common law pozwala na stopniowe ograniczenie tej nieograniczonej w zamierzeniu wolności testatorów. Na Wyspach Brytyjskich głośnym echem odbił się wyrok w sprawie Heather Ilot, 54-letniej obywatelki Zjednoczonego Królestwa. Matka powódki, Melita Jackson, cały swój majątek przekazała w drodze testamentu na rzecz organizacji charytatywnych, celowo pomijając córkę w treści swej ostatniej woli. Sąd Apelacyjny orzekł jednak na rzecz Heather Ilot równowartość 1/3 wartości nieruchomości, którą jej matka przekazała w testamencie na rzecz organizacji charytatywnych.

W kraju takim jak Anglia, gdzie swoboda testowania jest rozumiana bardzo wręcz bezgranicznie, a jej tradycja pielęgnowana od dekad, tego typu orzeczenie stanowi niewątpliwie przełom. Jego treść jest szczególnie doniosła jeśli wziąć pod uwagę, że obywatele Albionu mogli liczyć na pełne poszanowanie ostatniej woli nie tylko na podstawie tradycyjnej linii interpretacji prawniczej, ale również tzw. Ustawy o dziedziczeniu z 1975r. (Inheritance Act of 1975).

Komentatorzy wskazują pominięcie w testamencie, jako najsilniejszą formę dezaprobaty dla poczynań swoich pociech. Globalizacja mass mediów z pewnością ułatwia nagłośnienie najbardziej medialnych historii. Praktycy systemów common law zdają się jednak coraz częściej spoglądać w stronę regulacji państw kontynentalnych i ich regulacji w zakresie ochrony potomków testatorów.

Historia Heather Ilot nie jest pierwszą tego typu sprawą w krajach o „wolniościowym” podejściu do testamentów. Brytyjczycy emocjonowali się już losami spadkobierców Goldy Bechal, 89-letnej wdowy, która cały majątek wart 10 milionów funtów właścicielom restauracji z chińskim jedzeniem na wynos w Essex. Australijka Valmai Roche zostawiła dwójce swoich dzieci po 70 pensów z wartego 1.64 milion funtów majątku, a Gail Posner z Miami przekazała synowi majątek wart 385.000 funtów, przekazując 5.3 miliona funtów na rzecz…trzech psów rasy Chihuahua.

Dalsze zmierzanie w kierunku „europeizacji” prawa spadkowego zdaje się być nieuniknione…

Opublikowano prawo | Otagowano , | Skomentuj

Dopuszczalność testamentu negatywnego

 

Wola testatora może, co do zasady, pokrywać się z literą prawa, powielając tym samym ustawowy model dziedziczenia, np. owdowiały ojciec cały swój majątek przekazuje w testamencie swoim dwóm synom. Jednakże w każdym przypadku odbiegającym od ustawowego modelu mamy do czynienia z pominięciem wszystkich lub części spadkobierców. Sytuacja taka nie powinna być jednak mylona z wydziedziczeniem.

W języku potocznym sporządzenie testamentu skutkującego pominięciem spadkobiercy ustawowego nazywane jest często wydziedziczeniem. Rozumowanie to nie jest prawidłowe albowiem wydziedziczenie stanowi całkowicie odmienną w konstrukcji i skutkach instytucję prawa spadkowego aniżeli testament negatywny.

Regułą przy sporządzaniu testamentu jest wskazanie wprost osób, które mają odziedziczyć spadek po testatorze, np.

 

Na wypadek mojej śmierci do całości/części spadku powołuję Jana Kowalskiego.

 

Możliwa jest jednak również sytuacja, w której testator pragnie jedynie wskazać, iż nie życzy sobie aby któryś ze spadkobierców ustawowych miał po nim dziedziczyć.

 

Na wypadek mojej śmierci wyłączam z dziedziczenia mojego syna, Jana Kowalskiego.

 

Skuteczność testamentu zawierającego jedynie tego typu rozporządzenie, bez jednoznacznego wskazania kto miałby według woli testatora po nim dziedziczyć, budziła swego czasu spore wątpliwości. W aktualnie obowiązującym porządku prawnym brak jest ustawowej regulacji testamentu negatywnego. Art. 941 kodeksu cywilnego traktuje o „rozrządzaniu” majątkiem. Literalna wykładnia tego pojęcia sugerowałaby dopuszczalność wyłącznie pozytywnych rozporządzeń w jego treści. Wątpliwości w tym przedmiocie wyjaśniła ostatecznie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1975 (sygn. III CZP 14/75) opowiadając się jednoznacznie za dopuszczalnością testamentów negatywnych.

Skutkiem sporządzenia testamentu zawierającego wyłącznie negatywne rozporządzenie jest modyfikacja ustawowego porządku dziedziczenia. Innymi słowy nastąpi dziedziczenie ustawowe według zasad przyjętych w Kodeksie cywilnym z pominięciem wyłączonego, który jednak uzyska roszczenie o zachowek względem spadkobierców testatora.

Opublikowano prawo | Otagowano , , , , | Skomentuj

Notarialny Rejestr Testamentów – NORT

Nie ulega wątpliwości, że sporządzenie testamentu stanowi jedno z najistotniejszych, jeśli nie najważniejsze  „zdarzenie prawne” w życiu jednostki. Z naturalnych względów testator jest zatem zainteresowany tym, aby jego ostatnia wola nie odeszła w zapomnienie wraz z jego śmiercią. Z pomocą przychodzi nam na tą okoliczność Notarialny Rejestr Testamentów. Czym jest i w jaki sposób ma on usprawnić wykonywanie testamentów?

Notarialny Rejestr Testamentów (NORT) został utworzony na podstawie uchwały Nr VII/46/2011  Krajowej Rady Notarialnej z dnia 4 czerwca 2011r. i funkcjonuje od 5 października 2011r. Podstawowym celem jego działania jest zminimalizowanie ryzyka nieujawnienia lub opóźnionego ujawnienia testamentów.  Ma on także umożliwić poszukiwanie testamentu w sytuacjach, gdy wątpliwości budzi sam fakt jego sporządzenia lub miejsce przechowywania.

Rejestracja testamentu jest fakultatywna i wolna od opłat. Wniosek o rejestrację testamentu można złożyć bezpośrednio w treści testamentu notarialnego, w protokole przyjęcia testamentu własnoręcznego na przechowanie bądź w oddzielnym protokole. Wpis w NORT pozostaje niejawny  do momentu otwarcia spadku i do tej chwili informację w tym przedmiocie może otrzymać wyłącznie sam testator (w zakresie własnego testamentu).

Rejestr nie zawiera żadnych informacji pozwalających na ustalenie treści testamentu, w szczególności danych spadkobierców,  zakresu rozporządzeń, zapisów, poleceń, etc. Zawiera on jedynie dane dotyczące tego kto zarejestrował testament oraz w jakiej kancelarii możliwe będzie uzyskanie jego odpisów. Wpis w NORT obejmuje numer i datę dokonania wpisu, datę i miejsce sporządzenia testamentu (lub protokołu z jego rejestracji), dane notariusza i kancelarii dokonującej rejestracji oraz dane testatora (personalia, imiona rodziców, nr PESEL).

Osobom trzecim informacja o zarejestrowaniu testamentu może zostać udzielona dopiero po śmierci testatora. Informację taką może uzyskać każda osoba, bez wykazywania interesu prawnego jednakże dostęp do treści samego testamentu uzyskać mogą jedynie osoby i podmioty legitymujące się interesem prawnym do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku.

Opublikowano prawo | Otagowano , , , , | Skomentuj